Ostatnie lata przyniosły dynamiczny rozwój handlu elektronicznego oraz usług świadczonych za pośrednictwem Internetu. Zmiany technologiczne i rosnąca liczba konsumentów korzystających z usług cyfrowych sprawiły, że prawo europejskie musiało stopniowo ewoluować, by nadążać za wyzwaniami nowoczesnej gospodarki cyfrowej. W tym celu Unia Europejska systematycznie wdraża kolejne akty prawne. Do takich zaliczyć możemy m.in. Akt o Usługach Cyfrowych (Digital Services Act) czy Akt o Rynkach Cyfrowych (Digital Markets Act). 

Jednak praktyka rynkowa oraz konsultacje publiczne jasno pokazały, że wiele nieuczciwych lub manipulacyjnych praktyk nadal nie jest skutecznie eliminowanych przez istniejące przepisy. Właśnie dlatego w agendzie legislacyjnej na 2026 rok pojawił się projekt Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej, który ma kompleksowo zmodernizować ochronę konsumenta w środowisku cyfrowym oraz wyeliminować luki prawne wykorzystywane przez przedsiębiorców prowadzących działalność online.

Główne założenia i cele Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej

Projekt Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej ma na celu uporządkowanie oraz doprecyzowanie obowiązków przedsiębiorców działających w Internecie. Szczególny nacisk położono na wyeliminowanie manipulacyjnych technik wykorzystywanych w interfejsach sklepów internetowych, aplikacji i serwisów cyfrowych. Nowe regulacje mają przeciwdziałać zjawiskom takim jak tzw. „dark patterns”, czyli stosowaniu rozwiązań projektowych utrudniających użytkownikom podejmowanie świadomych decyzji konsumenckich. Przykładem takich praktyk są skomplikowane ścieżki rezygnacji z subskrypcji, celowe ukrywanie informacji o kosztach lub ograniczenia dotyczące dostępności funkcji wyłącznie po wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych.

Kolejnym celem regulacji jest poprawa transparentności reklamy internetowej i treści komercyjnych. Akt przewiduje wprowadzenie obowiązku jasnego oznaczania wszelkich treści sponsorowanych, zwłaszcza publikowanych przez influencerów, a także wymóg ujawniania mechanizmów personalizacji ofert oraz automatycznych rekomendacji produktów. Z perspektywy konsumenta ma to umożliwić łatwiejsze rozróżnianie treści komercyjnych od autentycznych opinii, a także ograniczyć ryzyko nieświadomego podejmowania decyzji pod wpływem ukrytych mechanizmów marketingowych.

Nowe obowiązki dla przedsiębiorców prowadzących e-commerce

Jednym z kluczowych obszarów, których dotkną nowe regulacje, jest projektowanie ścieżek zakupowych oraz interfejsów użytkownika w sklepach internetowych. Przedsiębiorcy będą musieli zweryfikować, czy proces zawierania umowy, składania zamówienia lub rezygnacji z usług nie wprowadza klienta w błąd ani nie utrudnia podjęcia świadomej decyzji. Oczekuje się, że strony sprzedażowe zostaną przeorganizowane w taki sposób, by w przejrzysty i czytelny sposób prezentować wszystkie koszty, warunki promocji oraz możliwości odstąpienia od umowy.

Kolejnym wymogiem będzie zapewnienie maksymalnej prostoty procesu rezygnacji z subskrypcji lub zakończenia korzystania z usługi cyfrowej. Dotychczasowa praktyka pokazała, że konsumenci bardzo często napotykają przeszkody w anulowaniu płatnych subskrypcji, co skutkuje niepotrzebnymi kosztami oraz frustracją. Akt o Sprawiedliwości Cyfrowej ma zobowiązać przedsiębiorców do udostępniania klarownych, zrozumiałych i łatwo dostępnych narzędzi umożliwiających rezygnację z usług bez nieuzasadnionych barier technicznych czy administracyjnych.

Nie mniej istotne będzie wprowadzenie nowych zasad dotyczących prezentowania informacji o promocjach, rabatach oraz rekomendacjach produktów. Przedsiębiorcy będą zobowiązani do ujawniania, czy prezentowane oferty i rabaty są wynikiem rzeczywistych analiz rynku, czy też stanowią element indywidualnej personalizacji lub automatycznej segmentacji użytkowników. W ten sposób unijni regulatorzy zamierzają ograniczyć manipulacyjne techniki, których celem jest wywołanie presji na dokonanie zakupu.

Ochrona szczególnie wrażliwych grup użytkowników

Akt o Sprawiedliwości Cyfrowej poświęca szczególną uwagę ochronie osób najbardziej podatnych na manipulację w środowisku cyfrowym. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i młodzieży, które - jak pokazują badania - są grupą najbardziej narażoną na wpływ reklam, automatycznych rekomendacji oraz treści generowanych przez algorytmy. Nowe regulacje przewidują obowiązek stosowania dodatkowych zabezpieczeń i filtrów w przypadkach, gdy z usług mogą korzystać osoby niepełnoletnie. Przedsiębiorcy prowadzący działalność e-commerce będą musieli wdrożyć procedury weryfikacji wieku oraz opracować polityki bezpieczeństwa, które ograniczą możliwość oddziaływania treści komercyjnych i reklamowych na najmłodszych użytkowników Internetu.

Nowe sposoby egzekwowania obowiązków i odpowiedzialności

Jednym z kluczowych wyzwań stojących przed ustawodawcą unijnym jest skuteczne egzekwowanie nowych obowiązków wobec przedsiębiorców prowadzących działalność w Internecie. Projekt Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej przewiduje rozszerzenie katalogu sankcji oraz wprowadzenie instrumentów nadzoru i kontroli zgodnych z aktualnymi wyzwaniami technologicznymi. Regulatorzy unijni planują zastosowanie narzędzi umożliwiających skuteczne śledzenie przypadków naruszeń, a także wprowadzenie mechanizmów wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi. Celem tych działań jest wyeliminowanie sytuacji, w których przedsiębiorcy próbują obchodzić przepisy, przenosząc działalność do innych jurysdykcji lub wykorzystując fragmentaryczność obecnych ram prawnych.

Nowe przepisy mają nie tylko zapewnić spójność prawa na poziomie całej Unii Europejskiej, lecz również umożliwić konsumentom skuteczne dochodzenie swoich praw. Jednocześnie wprowadzony zostanie obowiązek prowadzenia rejestrów i dokumentowania procesów decyzyjnych, zwłaszcza w zakresie stosowanych technik rekomendacji oraz sposobów wyświetlania treści sponsorowanych. Ma to na celu zwiększenie transparentności oraz ułatwienie wykrywania prób manipulacji i nadużyć.

Relacja Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej do dotychczasowych regulacji

Warto podkreślić, że planowany Akt o Sprawiedliwości Cyfrowej nie zastępuje dotychczasowych aktów prawnych regulujących cyfrowy rynek usług, takich jak Digital Services Act czy Digital Markets Act. Jest to raczej uzupełnienie istniejących ram legislacyjnych, mające na celu uszczelnienie ochrony konsumentów oraz zwiększenie skuteczności egzekwowania obowiązujących przepisów. Nowa regulacja ma charakter komplementarny - pozwoli na usunięcie luk prawnych oraz zapewni spójność i jednolitość stosowania prawa we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Przygotowywany akt prawny uwzględnia także wnioski z wcześniejszych konsultacji społecznych oraz raportów z wdrażania dotychczasowych dyrektyw i rozporządzeń. Odpowiada na realne potrzeby zarówno konsumentów, jak i przedsiębiorców, którzy coraz częściej oczekują przejrzystych i stabilnych ram prawnych dla rozwoju handlu elektronicznego w Europie.

Perspektywy na przyszłość i rekomendacje dla przedsiębiorców

Wprowadzenie Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej będzie wymagało od przedsiębiorców prowadzących działalność online dogłębnej analizy oraz dostosowania istniejących procesów biznesowych, procedur sprzedażowych i dokumentacji prawnej. Szczególnie istotne będzie przeprowadzenie audytu interfejsów oraz sposobu prezentowania informacji na stronach internetowych. Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę na zgodność stosowanych mechanizmów rekomendacji, personalizacji oraz sposobów prezentowania promocji z nowymi wymogami prawnymi.

Istotnym elementem będzie także opracowanie i wdrożenie polityk wewnętrznych dotyczących ochrony szczególnie wrażliwych grup konsumentów, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Przedsiębiorstwa, które już dziś rozpoczną przygotowania do wdrożenia nowych przepisów, będą mogły zminimalizować ryzyko sankcji, a jednocześnie zbudować przewagę konkurencyjną na rynku, na którym przejrzystość, etyka i transparentność staną się kluczowymi wartościami.

Podsumowanie

Akt o Sprawiedliwości Cyfrowej to kolejny etap ewolucji prawa europejskiego dostosowanego do wyzwań współczesnej gospodarki cyfrowej. Nowe regulacje mają na celu zapewnienie równości, transparentności oraz rzeczywistej ochrony konsumentów w środowisku cyfrowym, a także usunięcie istniejących luk prawnych wykorzystywanych przez nieuczciwych przedsiębiorców. Warto już dziś rozpocząć analizę wymogów projektu oraz przygotować się na nadchodzące zmiany, które wpłyną na wszystkie podmioty prowadzące działalność online w Unii Europejskiej. 

Jeśli szukają Państwo wsparcia w zakresie przygotowań i wdrożenia rozwiązań wynikających z Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej, to zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem: https://ecommercelegal.pl/pages/contact