Przez ostatnie kilkanaście lat model B2B stał się jednym z fundamentów funkcjonowania branży e-commerce. Sklepy internetowe, agencje marketingowe, firmy technologiczne czy operatorzy marketplace’ów budowały zespoły w oparciu o specjalistów, często prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Takie rozwiązanie zapewniało elastyczność, pozwalało szybko skalować całą organizację, a także odpowiadało oczekiwaniom wielu ekspertów, którzy sami preferowali współpracę biznesową zamiast klasycznego etatu.

Od 8 lipca 2026 r. otoczenie prawne takiej współpracy ulegnie jednak istotnej zmianie. W życie wejdą bowiem przepisy znacząco rozszerzające kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy. Warto jednak podkreślić, że zmiany nie oznaczają zakazu zawierania umów B2B ani likwidacji samozatrudnienia. Oznaczają natomiast, że przedsiębiorcy będą musieli znacznie dokładnie zweryfikować, czy sposób organizacji współpracy rzeczywiście odpowiada deklarowanej formie prawnej.

PIP z nowymi kompetencjami

Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wprowadza rozwiązanie, które jeszcze kilka lat temu wydawało się trudne do wyobrażenia. Okręgowy inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy w sytuacji, gdy współpraca formalnie opiera się na umowie cywilnoprawnej lub kontrakcie B2B, lecz w praktyce odpowiada definicji zatrudnienia określonej w kodeksie pracy.

To właśnie ten element reformy ma największe znaczenie dla przedsiębiorców. Dotychczas zasadniczym forum rozstrzygania sporów dotyczących ,,fikcyjnego B2B” był sąd pracy. Państwowa Inspekcja Pracy mogła sygnalizować nieprawidłowości, inicjować postępowania lub wspierać pracowników, ale nie posiadała kompetencji do samodzielnego przesądzenia charakteru relacji prawnej. Od lipca 2026 r. punkt ciężkości zostaje przesunięty z sądu na organ administracji.

Warto jednak podkreślić, że ustawa przewidział również etap pośredni. Zanim dojdzie do wydania decyzji, inspektor będzie mógł wydać polecenie usunięcia naruszeń. Dopiero brak reakcji na takie polecenie otworzy drogę do formalnego stwierdzenia istnienia stosunku pracy.

Koniec prymatu treści umowy

Dla branży e-commerce oznacza to istotną zmianę filozofii kontroli. Przez lata wielu przedsiębiorców koncentrowało się przede wszystkim na treści zawieranych umów. W praktyce tworzono rozbudowane kontrakty B2B zawierające postanowienia podkreślające niezależność wykonawcy, jego samodzielność organizacyjną czy ponoszenie ryzyka gospodarczego.

Problem polega na tym, że nowelizacja jeszcze mocniej akcentuje zasadę, która od dawna funkcjonuje w prawie pracy - liczy się rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków, a nie nazwa dokumentu podpisanego przez strony.

PIP będzie analizował nie tyle treść kontraktu, ile praktykę współpracy. Znaczenie mogą mieć takie okoliczności jak stopień podporządkowania, sposób organizacji pracy, obowiązek osobistego świadczenia usług, możliwość korzystania z podwykonawców, zakres samodzielności czy faktyczne ponoszenie ryzyka gospodarczego.

Dlaczego e-commerce znajduje się w centrum zainteresowania ustawodawcy?

W wielu organizacjach osoby współpracujące na podstawie działalności gospodarczej są de facto integralną częścią zespołu. Uczestniczą w codziennych spotkaniach operacyjnych, pracują w określonych godzinach, raportują do przełożonych, korzystają wyłącznie z infrastruktury firmy i realizują zadania w sposób bardzo zbliżony do pracowników etatowych.

Dotyczy to w szczególności stanowisk takich jak e-commerce managerowie, specjaliści SEO, project managerowie, analitycy, programiści czy osoby odpowiedzialne za rozwój marketplace’ów.

Nie oznacza to oczywiście, że każda długoterminowa współpraca B2B będzie automatycznie kwestionowana. W dalszym ciągu zgodna z prawem pozostanie współpraca z niezależnymi specjalistami, którzy samodzielnie organizują swoją pracę, świadczą usługi na rzecz różnych klientów (lub zleceniodawców) i ponoszą rzeczywiste ryzyko związane z prowadzoną działalnością.

Większe możliwości kontroli i wymiany danych

Reforma nie ogranicza się wyłącznie do kwestii ustalania stosunku pracy. Ustawodawca równolegle wyposażył PIP w szersze instrumenty kontrolne. Inspektorzy uzyskają możliwość prowadzenia części czynności w sposób zdalny, żądania dokumentów elektronicznych czy wykorzystania środków komunikacji elektronicznej podczas kontroli.

Jeszcze większe znaczenie może mieć jednak rozszerzona współpraca pomiędzy PIP, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. Nowe przepisy przewidują przekazywanie pomiędzy instytucjami danych dotyczących podmiotów kontrolowanych oraz osób świadczących pracę.

W praktyce oznacza to, że potencjalne ryzyko związane z B2B przestaje być wyłącznie problemem prawa pracy. Kontrola może prowadzić do dalszych działań podejmowanych przez inne organy państwowe.

Rosną nie tylko uprawnienia PIP, ale także kary

Nowelizacja wpisuje się w szerszy trend zaostrzania odpowiedzialności za naruszenia praw pracowniczych. W praktyce oznacza to wzrost wysokości sankcji za wykroczenia związane z prawami pracowniczymi czy nieprawidłowym stosowaniem umów cywilnoprawnych w miejsce umowy o pracę.

Maksymalna wysokość grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika została podniesiona z 30.000 zł do 60.000 zł. W przypadku ponownego naruszenia możliwe będzie nałożenie grzywny sięgającej nawet 90.000 zł.

Równolegle zwiększono wysokość mandatów nakładanych na inspektorów pracy. W określonych przypadkach mandat może wynieść do 10.000 zł.

Skutki wykraczające poza prawo pracy

To właśnie ten element reformy powinien najbardziej zainteresować przedsiębiorców e-commerce. W debacie publicznej często wskazuje się na możliwość ,,zmiany B2B na etat”, ale w rzeczywistości skutki mogą być znacznie dalej idące.

Nowy art. 34 st. 2 lit. j ustawy o PIP wskazuje wprost, że decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy wywołuje skutki nie tylko na gruncie prawa pracy, ale również prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz innych obowiązkowych funduszy publicznoprawnych.

Oznacza to, że sprawa może wykraczać poza samą relację pomiędzy przedsiębiorcą a kontaktorem. Reklasyfikacja współpracy może wpływać na obowiązki składkowe, rozliczenia podatkowe oraz koszty zatrudnienia ponoszone przez przedsiębiorstwo.

Interpretacje indywidualne – nowe narzędzie dla biznesu

Jednym z mniej nagłaśnianych, ale potencjalnie bardzo ważnych elementów reformy jest wprowadzenie możliwości uzyskania interpretacji indywidualnej od Głównego Inspektora Pracy.

Przedsiębiorca będzie mógł przedstawić konkretny model współpracy i uzyskać stanowisko organu dotyczące kwalifikacji danego stosunku prawnego. Rozwiązanie to przypomina funkcjonujące od lat interpretacje podatkowe i może stać się istotnym elementem zarządzania ryzykiem prawnym.

Dla firm działających w e-commerce może to być szczególnie wartościowe w przypadku niestandardowych modeli współpracy lub struktur opartych na dużej liczbie specjalistów współpracujących na zasadzie B2B.

Co przedsiębiorcy e-commerce powinni zrobić już teraz?

Najbliższe miesiące warto wykorzystać na audyt obowiązujących modeli współpracy. Kluczowe znaczenie będzie miało nie tylko przeanalizowanie treści umów, ale przede wszystkim zweryfikowanie, jak dana relacja wygląda w praktyce.

To sposób organizacji pracy, zakres samodzielności kontraktora, poziom podporządkowania oraz rzeczywisty charakter współpracy będą miały decydujące znaczenie podczas kontroli prowadzonej według nowych zasad.

W przypadku wielu organizacji problemem nie będzie bowiem sama treść umowy B2B, lecz sposób, w jaki jest ona wykonywana na co dzień.

Podsumowanie

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy jest jedną z najważniejszych zmian dotyczących rynku pracy ostatnich lat. Nie eliminuje ona modelu B2B, ale znacząco zwiększa ryzyko związane z wykorzystywaniem tej formy współpracy w sytuacjach, które faktycznie odpowiadają stosunkowi pracy.

Dla branży e-commerce oznacza to konieczność spojrzenia na kontraktorów nie tylko przez pryzmat podpisanych umów, ale również codziennych procesów organizacyjnych. W nowym stanie prawnym to właśnie praktyka współpracy stanie się najważniejszym kryterium oceny, a konsekwencje ewentualnych nieprawidłowości mogą wykraczać daleko poza sam obszar prawa pracy.

Artykuł przygotowała Emilia Brzozowa, prawnik ecommerce.legal