Zapowiedziana przez Komisję Europejską inicjatywa Digital Fariness Act (DFA) może istotnie zmieniać sposób projektowania i prowadzenia działalności e-commerce w całej Unii Europejskiej. Chociaż sam projekt ma zostać przedstawiony dopiero w IV kwartale 2026 r., kierunek regulacyjny jest już wystarczająco wyraźny: redukowanie biurokratycznej ochrony opartej na obowiązkach informacyjnych na rzecz realnej kontroli nad architekturą decyzji konsumenckich.

Dla branży e-commerce to potencjalne ryzyko ingerencji w obszary dotychczas uznawane za element strategii marketingowej, a także zmiana sposobu projektowania interfejsów i wykorzystywania danych.

Ryzyko regulacyjne w obszarze optymalizacji konwersji

Współcześnie sklepy internetowe mogą działać w oparciu o: testy A/B, psychologię behawioralną, mechanizmy ograniczonej dostępności, presję czasową czy segmentację użytkowników. Dotychczas kształtująca się granica między ,,skutecznym marketingiem" a ,,manipulacją" mogła być oceniana z perspektywy wprowadzenia w błąd. Jednak DFA może przesunąć tę granicę w stronę oceny intencji projektowej i efektu behawioralnego.

Ceny dynamiczne i personalizacja jako obszar podwyższonego ryzyka

Wiele podmiotów e-commerce korzysta współcześnie z takich narzędzi jak algorytmiczne ustalanie cen, personalizacja rabatów czy różnicowanie ofert w zależności od zachowania użytkownika. Jeżeli DFA wprowadzi ograniczenia dotyczące wykorzystywania podatności konsumenta, to przedsiębiorcy będą musieli odpowiedzieć sobie na zasadnicze pytanie - czy stosowany model personalizacji nie wykorzystuje przewagi informacyjnej w nadmierny sposób? Stosowanie takich narzędzi może wiązać się na przykład z obowiązkiem wyjaśnienia mechanizmów rekomendacji czy ograniczenia segmentowania wrażliwych grup użytkowników. 

Presja regulacyjna na subskrypcje i modele abonamentowe

Komisja zwraca szczególną uwagę na modele subskrypcyjne, freemium czy automatycznego odnawiania usług. Nie chodzi już wyłącznie o łatwość rezygnacji, problem rozpatrywany jest znacznie szerzej - oceniana może być konstrukcja komunikatów ,,o okresie próbnym", domyślnego zaznaczania zgód, mechanizmów przypominania o końcu okresu promocyjnego, sposobu prezentowania ceny po okresie ,,darmowym".

Nowa kategoria zarządzania ryzykiem

Dotychczas compliance w e-commerce koncentrował się na regulaminach, politykach prywatności czy obowiązkach informacyjnych.

DFA może wprowadzić potrzebę zarządzania nowym obszarem - compliance projektowego (design compliance). W praktyce może to oznaczać konieczność dokumentowania decyzji projektowych, analizę wpływu interfejsu na zachowanie użytkowników, audyty ścieżki zakupowej pod kątem zgodności i proporcjonalności jej oddziaływania czy tworzenie wewnętrznych standardów projektowania.

Oferty sponsorowane, listing produktów

Sprzedawcy w sklepach internetowych czy podmioty prowadzące marketplace mogą zostać objęci dodatkowymi obowiązkami np. konieczność większej transparentności ofert sponsorowanych czy publikacji zasad algorytmu sortowania wyników.

Podsumowanie

Przeprowadzone przez Komisję konsultacje wskazują, że celem DFA jest w szczególności uzupełnienie istniejących ram prawnych o bardziej szczegółowe i dostosowane do kontekstu cyfrowego reguły dotyczące praktyk projektowych oddziałujących na decyzje konsumentów w sieci.

Czy DFS zmieni przewagę konkurencyjną? Założeniem projektu jest przede wszystkim ograniczenie agresywnych praktyk konwersyjnych, wyrównanie warunków konkurencji, a także premiowanie transparentnych modeli sprzedaży. W długiej perspektywie regulacja może niewątpliwie sprzyjać podmiotom budującym relacje oparte na zaufaniu, a nie wyłącznie na optymalizacji zachowań użytkownika

Chociaż projekt DFA nie został jeszcze opublikowany, przedsiębiorcy powinni już teraz przeanalizować stosowane mechanizmy zwiększania konwersji, zidentyfikować potencjalne obszary agresywnej personalizacji, ocenić prowadzone modele subskrypcyjne oraz rozważyć wdrożenie wewnętrznych standardów projektowania zgodny z zasadą przejrzystości.

Jeśli szukają Państwo wsparcia w zakresie przygotowań i wdrożenia rozwiązań wynikających z Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej, to zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem: https://ecommercelegal.pl/pages/contact

Artykuł przygotowała Emilia Brzozowa, prawnik ecommerce.legal